Organy piszczałkowe jako wotum wdzięczności za dar beatyfikacji Sługi Bożego Jana Pawła II


Mechaniczne organy piszczałkowe, które powstają dla naszej świątyni będą jedynym i niepowtarzalnym, a przede wszystkim pierwszym tego typu instrumentem na Pomorzu, ma on bowiem stylistykę francuską. Organy tego typu charakteryzują się ciepłym i różnorodnym w doborze brzmieniem, obok rejestrów fletowych będziemy mogli usłyszeć rejestry instrumentów smyczkowych, a także dętych blaszanych i drewnianych. Poszczególne głosy (rejestry) zostały podzielone między trzy klawiatury ręczne (manuał) i klawiaturę nożną (pedał):

Pédale C – f ^1: = 30 tonów
1. Soubbasse 16’ drewno, sosna kryty
2. Principal 8’ cyna, polerowana, prospekt
3. Flûte 8’ drewno dąb, kryty
4. Flûte 4’ cyna, polerowana, otwarty
5. Basson 16’ * cyna, języczkowy
6. Trompette 8’ * cyna, języczkowy

I/P, II/P, III/P

I. Grand-Orgue C – a³ = 58 tonów
7. Bourdon 16’ sosna, dąb
8. Montre 8’ cyna, polerowana, prospekt
9. Flûte creuse 8’ cyna, młotkowana
10. Prestant 4’ cyna, polerowana, prospekt
11. Doublette 2’ cyna, polerowana
12. Fourniture 2’ IV cyna, polerowana
13. Trompet 8’ * cyna, polerowana, języczkowy

II/I, III/I

II. Positif Expressif C – a^3: = 58 tonów

14. Bourdon 8’ dąb, cyna, młotkowana
15. Flûte à cheminée 4’ cyna, młotkowana
16. Nazard 2 2/3’ cyna, młotkowana
17. Quarte de nazard 2’ cyna, polerowana
18. Tierce 1 3/5’ cyna, polerowana

19. Cromorne 8’ * cyna, polerowana, języczkowy

Tremblant
III/II

III. Récit Expressif C – a^3: =58 tonów
20. Flûte harmonique 8’ dąb, kryty, cyna, cyna przedmuchana
21. Gambe 8’ cyna, polerowana
22. Voix céleste 8’ cyna, polerowana
23. Flûte octaviante 4’ cyna, polerowana
24. Octavin 2’ cyna, polerowana
25. Basson-Hautbois 8’ * cyna, polerowana, języczkowy
26. Trompette harmonique 8’ * cyna, polerowana, języczkowy
27. Clairon 4’ * cyna, polerowana, języczkowy
28. Voix humaine 8’ * cyna, polerowana, języczkowy

Tremblant p. Voix humaine
Tremblant

Tradycją przy budowie organów piszczałkowych jest patronowanie piszczałce lub głosowi. Nasze organy piszczałkowe posiadać będą 1630 piszczałek, 28 głosów. Fundatorzy poszczególnych piszczałek po wybudowaniu instrumentu otrzymują dyplom upamiętniający fundację piszczałki oraz zostają uwiecznieni w Księdze Sponsorów Organów, fundatorzy głosów (rzędu piszczałek) uwiecznieni zostają na tablicy pamiątkowej umieszczonej w kościele. Nawet jeśli będziemy gdzieś daleko w świecie, albo już nas na tym świecie nie będzie, nasza piszczałka będzie nieustannie grała na chwałę Pana. 

Informację odnośnie ceny poszczególnej piszczałki oraz głosu można uzyskać u Księdza Proboszcza.

Podajemy numer konta, na które można wpłacać ofiary na budowę organów:

PKO BP 20 1020 1853 0000 9402 0010 1642

Serdecznie DZIĘKUJEMY za każdą ofiarę!!!

Dzieło budowy organów piszczałkowych rozpoczął: 

Koncert POLSKIEJ FILHARMONII KAMERALNEJ SOPOT

Dlaczego organy piszczałkowe są instrumentem wyjątkowym?

Organy piszczałkowe są instrumentem składającym się z wielu skomplikowanych elementów, które można podzielić na trzy grupy: piszczałki, mechanizm gry oraz system tłoczący powietrze.

Najbardziej eksponowaną częścią instrumentu jest szafa organowa, która stanowi obudowę dla wszystkich elementów wchodzących w skład instrumentu. Szafa organowa oprócz funkcji dekoracyjnej (jej frontowa część, w której znajduje się kilka piszczałek nazywa się prospektem), jest także rezonatorem akustycznym oraz pełni również funkcję ochronną.

Inna widoczna część organów to stół gry (kontuar) z klawiaturą lub klawiaturami ręcznymi (manuałami), klawiaturą nożną (pedałem) oraz różnorodnymi przyciskami, manubriami (włączającymi poszczególne rejestry) i przełącznikami ręcznymi lub nożnymi.

Warto zapamiętać, że piszczałki umieszczone w prospekcie, czyli dekoracyjnej części szafy organowej, stanowią na ogół tylko niewielki procent ogólnej liczby piszczałek zamontowanych we wnętrzu instrumentu. Cała ich reszta (a są ich tysiące) wraz z wszystkimi mechanizmami ukryta jest najczęściej wewnątrz szafy.

Piszczałki wargowe (pryncypałowe, fletowe, smyczkowe) i języczkowe (np. obój, trąbka, puzon, fagot, klarnet) są podstawowym źródłem dźwięku w organach (czasem instrumenty posiadają inne elementy grające, jak dzwony, ruchome słońca). Materiałem służącym do budowy piszczałek jest drewno oraz stopy metali. Piszczałki pogrupowane są w tzw. głosy organowe, o ich przynależności do danego głosu świadczy podobna budowa i wyrównane brzmienie.

Spis głosów, jakimi dysponuje instrument nazywany jest dyspozycją organów. Niewielkie instrumenty wyposażone są w kilka głosów, w instrumentach średnich i dużych natomiast, liczba głosów dochodzi do kilkudziesięciu, a nawet przekracza sto. Wielkość organów określa się w oparciu, o ilość głosów i manuałów w instrumencie:

- organy wielkie - ponad 60 głosów, więcej niż trzy manuały i pedał, monumentalny często wieloczęściowy prospekt,

- organy średnie - około 25 głosów, więcej niż dwa manuały i pedał, prospekt jedno- lub wieloczęściowy,

- organy małe - kilkanaście głosów, dwa manuały z pedałem lub jeden manuał z pedałem.

Wszystkie piszczałki ustawione są na drewnianych skrzyniach (wiatrownicach), wewnątrz których następuje podział sprężonego powietrza do konkretnych piszczałek. Na przestrzeni dziejów wykształciło się kilka różnych odmian wiatrownic, choć ich podstawowe funkcje we wszystkich przypadkach pozostają niezmienione. Niewielkie instrumenty wyposażone są w jedną wiatrownicę, duże organy natomiast, z kilkoma klawiaturami, działają w oparciu o kilka wiatrownic.

Powietrze dostarczane pod stałym ciśnieniem do wiatrownic wytwarzane jest w miechach napędzanych dawniej siłą fizyczną: ręcznie lub nożnie, a obecnie przez elektryczne dmuchawy.

Powietrze pod ciśnieniem tłoczone jest do wiatrownic, które kierują je do konkretnych piszczałek. Podział powietrza możliwy jest dzięki mechanizmom przenoszącym ruch klawiszy (z klawiatur kontuaru) na ruch wentyli znajdujących się w wiatrownicach i wpuszczających sprężone powietrze do piszczałki. W organach minionych epok można spotkać wiele odmiennych systemów przenoszenia ruchu klawisza. Systemy te nazywane są trakturami gry. Traktura jest więc elementem pośredniczącym między klawiaturą a piszczałkami ustawionymi na wiatrownicy. W organach wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje traktur: mechaniczną, pneumatyczną i elektryczną. Największe możliwości wpływania na dźwięk daje traktura mechaniczna.

W organach występuje również drugi rodzaj traktury - traktura rejestrowa, umożliwiająca uaktywnianie wybranych głosów organowych (rejestrów), dzięki czemu można różnicować brzmieniowo grę na instrumencie.

Przy tej okazji warto także wspomnieć, że część piszczałek umieszczona jest w zamkniętej szafie ekspresyjnej. Otwieranie i zamykanie umieszczonych w niej żaluzji (za pomocą pedału znajdującego się pod klawiaturami w kontuarze) umożliwia regulację głośności brzmienia instrumentu.

W organach piszczałkowych każdemu z manuałów (również klawiaturze nożnej - pedałowi) przyporządkowane są określone głosy. Zestawy głosów należących do danej klawiatury, czyli tzw. zestawy brzmieniowe mają różne nazwy. Mogą one pochodzić od funkcji, jaką dany zespół spełnia w organach, czyli: manuał I, manuał II, manuał…, oraz pedał, lub też nazywać się od umiejscowienia w strukturze architektonicznej instrumentu: Hauptwerk (główny zespół brzmieniowy), Oberwerk (zespół głosów należący do klawiatury nad Hauptwerkiem), Positiv (zespół głosów akompaniujących), Rückpositiv (sekcja głosów za plecami grającego – pozytyw tylny), Brustwerk (sekcja piersiowa – nad głową grającego), Echowerk lub Schwellwerk (sekcja żaluzjowa – w szafie ekspresyjnej), Kronwerk (niem.: die Krone – korona - sekcja głosów na samej górze), Solowerk (sekcja głosów solowych), Pedalwerk (sekcja pedałowa).

(opracował Adam Sadowski)